කන්කසන්තුරේ උතුරේ හදවත යළි පණ ගන්වනු!

kankasanයුද්ධයෙන් පසුව ලංකාවේ ආර්ථිකය ඉදිරියට ගමන් කරන බවට වගාඩම්බර කතා කියන දේශපාලකයන් විසින් අමතක කර දැමූ කන්කසන්තුරේ සිමෙන්ති කම්හල් සංකීර්ණය ගැන කතා කරන්නට අපි සූදානම් වෙමු. ලංකාවේ විවිධ ප‍්‍රදේශවල පිහිටි කම්හල් ගැන පාසල් සිසුවන්ට උගන්වන්නේද දේශපාලකයන් පුරාජේරු කියන ආකාරයෙන්මය.

කන්කසන්තුරේ සිමෙන්ති කම්හල, වාලච්චේන කඩදාසි කම්හල සහ පරන්තන් රසායන ද්‍රව්‍ය කම්හල ගැන විවිධ කතන්දර කියනු ලබයි. එහෙත් ඇත්තටම එවැනි කම්හල් අද ක‍්‍රියාත්මකව නැත. ඒවා යළි සක‍්‍රීය කිරීම ගැන ප‍්‍රමාණවත් කතාබහක්ද දේශපාලකයන් අතර නැත. කරන්නේ යුද්ධය ගැන කිසිදු අරුතක් නැති වීර කතා සහ දුෂ්ට කතා යළි යළිත් වමාරමින් කෑමය.
◾ජාතික ආරක්ෂාව යටතේ කම්හල මරා දැමීම

2012 ඔක්තෝබර් 01 වැනිදා ආරක්ෂක මාණ්ඩලික ප‍්‍රධානි රොෂාන් ගුණතිලක විසින් ආරක්ෂක හා නාගරික සංවර්ධන අමාත්‍යාංශ ලේකම් අමතමින් ලියන ලිපියක කම්හල නැවත ආරම්භ කිරීමෙන් සිදු විය හැකි ආරක්ෂක ගැටලූ ගැන කරුණු දක්වා ඇත. අධි ආරක්ෂක කලාපයක් ලෙස නම් කරණ ලද කම්හල් බිමේ ආරක්ෂක අංශවල විවිධ ගොඩනැඟිලි ස්ථාපනය කර ඇති නිසා නැවත කම්හලේ වැඩ අරඹන්නේ නම් ඉහත ආයතන ඉවත්කිරීම ආරක්ෂක තර්ජනයක් බව එම ලිපියේ සඳහන්ය. මෙම ස්ථානයේ ඇති උපක‍්‍රමික වැදගත්කම නිසා ප‍්‍රභූ වාසස්ථාන ඉදිකිරීමේ සැලැස්මක් ගැනද හිටපු ආරක්ෂක ලේකම්වරයා  විසින් අවධාරණය කර තිබිණි. 2014 වසරේ කන්කසන්තුරේ සිමෙන්ති කම්හල් සංකීර්ණය පරිශ‍්‍රයට අයත් අක්කර 104ක ඉඩමක් සහ ගොඩනැඟිලි ආරක්ෂක හා නාගරික සංවර්ධන අමාත්‍යාංශයට පවරා ගනු ලැබිණි.
යුද්ධයෙන් පසු දිගුකලක් තිස්සේ සිමෙන්ති සංස්ථාව සතු කන්කසන්තුරේ සිමෙන්ති කම්හල් සංකීර්ණය නැවත විවෘත කිරීමට අපොහොසත් වීමත් ඒ වෙනුවට ඊනියා ජාතික ආරක්ෂක හේතු දක්වමින් වටිනා සම්පතක් අතහැර දැමීමත් මහත් ගැටලූවකි. ආරක්ෂක හේතු දක්වමින් 1990 වසරේ පමණ වසා දැමුණු මෙම කම්හල් සංකීර්ණයට අයත් රුපියල් කෝටි ගණනක් වටිනා යන්ත්‍රෝපකරණවලට සිදුව ඇත්තේ කුමක්දැයි සොයා බැලීම කළ යුතුව තිබේ. වසා දැමුණු සමයේ එම තීරණය ගන්නට මූලික වූ එක්සත් ජාතික පක්ෂ පාලනයක් නැවත බිහිව ඇති සමයක කන්කසන්තුරේ කම්හල පිළිබඳ කතාව අමතක කරන්නට පරාජිත රාජපක්ෂ රෙජීමයේ වගකීමක් ලෙස පමණක් එය බැහැර කිරීමද කළ යුතු නැත.

අක්කර 740ක භූමිය 1991දී අධි ආරක්ෂක කලාපයක් ලෙස නම් කර කම්හල වසා දමන ලද නමුත් යුද්ධය පවතින කාලය තුළ මෙම ඉහළ අගයකින් යුතු යන්ත්‍රෝපකරණ ආරක්ෂා කිරීම හෝ නඩත්තු නොකිරීම මහත් අපරාධයකි. යුද්ධය හේතුවක් කරගෙන මෙම යන්ත‍්‍ර නොසැලකිල්ලට භාජනය කර දිරා යන්නට ඉඩ හැරීම පිළිබඳව ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය මෙන්ම එම තීරණ අනුමත කළ දේශපාලන නායකයන්ද වගකිව යුතු වේ. එහි කොටස් පරණ යකඩවලට විකුණා දැමීමේ වගඋත්තරකරුවා වන්නේ එවකට යුද යන්ත‍්‍රය මෙහෙය වූ බවට පුරසාරම් කියන ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ආරක්ෂක ලේකම්වරයාය. උතුරේ විවිධ ආර්ථික සම්පත් සම්බන්ධයෙන් හෝ මිනිස් සංහාරයන් පිළිබඳ යුද සමයේදී ගත් තීරණවලට වගකියන්නේ නැතිව යුද ජයග‍්‍රහණයේ කීර්තිය පමණක් කබායේ පැලඳ ගන්නා ඊනියා වීරයන් ජනතාවට වගකියන්නේ නැති බව සැබෑය. එහෙත් යුද සමයේ විනාශයන් ගැන එල්ටීටීයට පමණක් වරද පටවා නම් සිදු කළ මුග්ධ සහ අමානුෂික විනාශයන් යට ගසන්නට ඉඩ දිය යුතුද නැත.
◾උතුරේ හදවත යළි සක‍්‍රීය කිරීම

1950 දශකයේ කම්හල් ඇරඹීම සඳහා ස්ථාපනය කළ කන්කසන්තුරේ සිමෙන්ති කම්හල් දෙකෙහි යන්ත‍්‍ර සූත‍්‍ර මේ වන විට අබලන්ව ඇත. පසුගිය කාලයේ ඒවායින් විශාල කොටස් ප‍්‍රමාණයක් යකඩවලට විකුණා ඇත. පසුගිය කාලයේ දිරා ගිය කොටස් ඇති නමුත් ක්ෂයවීමද සලකමින් ඇස්තමේන්තුගත කර ඇති පරිදි මිලියන 800ක් පමණ වටිනා එම යන්ත‍්‍ර නැවත ක‍්‍රියාකාරී තත්වයට ගෙන ඒමට හැකි වේද යන්න ගැටලූවකි. කෙසේ නමුත් 1983 පමණ ලංකා සිමෙන්ති සමාගම යටතේ ස්ථාපිත කළ යන්ත‍්‍ර සූත‍්‍ර වටිනාකම රුපියල් බිලියනයකි. ඒවා පිළිසකර කිරීම් සහිතව හොඳින් වැඩ ගත හැකි තත්වයේ පවති. ස්විට්සර්ලන්තයෙන් ආනයනය කර ඇති මෙම යන්ත‍්‍රවල තාක්ෂණික හැකියාවෙන් හා යාපනයේ නිධි ලෙස පවතින ස්වාභාවික ඛනිජ සම්පතින් පලදායක යමක් නිෂ්පාදනය කිරීමට නම් පුහුණු ශ‍්‍රමයක් සහිතව කම්හල යළි සක‍්‍රීය කළ යුතු වේ.

යුද සමයේ මිනිස් සංහාරයක් සිදු වූ බව අමතක කරන්නේ යම් සේද යුද්ධයේ ගොදුරු බවට පත් වූ ආර්ථිකයේ මර්මස්ථාන ගැන අමතක කර ඇත්තේද එසේමය. ජාතිවාදී ලෙස ලාංක්ය ජනයා බෙදා වෙන් කළ යුද්ධය අවසන් කර වසර හයක් ඉකුත් වී ඇත. එය යුද ජයග‍්‍රහණයක් ලෙස සැමරීමේදී ජාතිවාදය මත යැපීමේ දේශපාලන වුවමනාව මත යුද්ධයෙන් සිදු වූ අන් සියල්ල අමතක කර ඇත. යුද සමයේ චෝදනා සහිතව හෝ රහිතව අත්අඩංගුවට ගත් වුන් නිදහස් නොකිරීමේ සිට යුද්ධයෙන් සමාජයක් ලෙස මුහුණ පෑ ඛේදවාචකයට පිළියම් නොයෙදීම දක්වා එය දිගු වේ. ලෝකාපවාදයෙන් මිදෙන්නට සංහිඳියාව සඳහා යැයි කියමින් කොමිසමක් පත්කළ රාජපක්ෂ රෙජීමයෙන් අත්හැර දැමූ තවත් පැත්තක් වන්නේ උතුරේ ජනතාවට යුද්ධයෙන් පසුව යළි සාමාන්‍ය ජීවිතයක් ගතකිරීමේ අවස්ථා අවුරාලීමය. එහි එක් පාර්ශ්වයක් වන්නේ යුද සමයේ විනාශ මුඛයට ඇද දැමුණු උතුරේ කම්හල් යළි සක‍්‍රීය කිරීමේ ක‍්‍රියාදාමයකට අත නොතැබීමය.
සංස්ථාවට අයත් කම්හල් දෙකක් මෙහි ස්ථානගත කර ඇත. ඊට අමතරව ලංකා සිමෙන්ති සමාගම යටතේ තවත් කම්හලක් 1983 පිහිටුවා ඇත.
◾සංස්ථාව අඩපණ කළ හැටි

ලංකාවේ උතුරු කොනේ මෙම කම්හල් ස්ථාපනය කිරීමට හේතු වන්නේ යාපනය අර්ධද්වීපය තුළ ඇති අවසාධිත හුනුගල් පාෂාණය සිමෙන්ති නිෂ්පාදනයට හොඳින්ම ගැළපෙන අමුද්‍රව්‍යයක් වන නිසාය. ගණනය කර ඇති ආකාරයට යාපනය අවට හුනුගල් මෙටි‍්‍රක් ටොන් මිලියන 84ක් ඇත. ඒ නිසා කම්හල වෙනත් ස්ථානවලට ගෙනයාම අනුවණකමකි. අනෙක් අතට නැවත වැඩ ඇරඹීමට යම් මූලික වියදම් සපයාගත යුතු වේ. ඒ සඳහා මුල්‍ය හැකියාවක් සිමෙන්ති සංස්ථාවට නැත. ඒ නිසා විදේශ ආයෝජකයන්ට අවස්ථාව දීමට (වෙනත් ආකාරයකින් එය පෞද්ගලිකකරණය කිරීමකි) ආණ්ඩුව උත්සාහ දරයි. දැනටමත් ආයෝජකයන් අවධානය යොමු කර ඇති බවත් එය සිදුවේ නම්,  රැුකියා අවස්ථා 2000ක පමණ ආරම්භ කිරීමට අවස්ථාව ඇති බව කියවේ. සිමෙන්ති සංස්ථාව සතු සතයක හෝ ආදායමක් නොමැති නිසා අලූතින් කිසිවක් කරන්නට මෙන්ම පවතින වෙළෙඳාම පවත්වාගෙන යන්නට හැකියාව නැත. යුද්ධයේ ගොදුරක් බවට පත් වූ මෙම දැවැන්ත රාජ්‍ය ආයතනය මුහුණ දෙන ගැටලූවේ ස්වභාවය පිළිබඳව කෙටියෙන් කිවහොත් සේවක වැටුප් ගෙවාගන්නටවත් හැකියාවක් අද නැත.

එහෙත් ඇත්ත වශයෙන්ම සිමෙන්ති සංස්ථාව බංකොලොත්ද යන්න මෙහිදී විමසිය යුතු ගැටලූවකි. මහා අගයකින් යුතු කම්හල් සංකිර්ණයක හිමිකම සහ විශාල ඉඩම් හිමි මෙම රාජ්‍ය ආයතනය පිළිබඳ කතාව එසේ පරණ කතාවලින් වසා දමන්නට ඉඩදිය යුතු නැත. යාපනයේ ජනතාවගේ ජීවිත යළි පණගැන්වීමේ ව්‍යායාමයේදී ඒ ජනතාවගේ ආර්ථික ජීවිතයට හදවතක් බඳු කන්කසන්තුරේ කම්හලට විශේෂ වැදගත්කමක් හිමිය. එසේ නම් සිමෙන්ති සංස්ථාව සතු වත්කම් යළි පණ ගැන්විය යුත්තේ කෙසේද යන වැදගත් ප‍්‍රශ්නය අප හමුවේ ඇත.

ඒ සඳහා පටන්ගත යුත්තේ කන්කසන්තුරේ අඩපණ කළ තැනින්මය. සිමෙන්ති නිෂ්පාදනය සඳහා බිහි කළ සිමෙන්ති සංස්ථාව සතු කම්හල් වසාදැමීමෙන් හා විකුණා දැමීමෙන් වූ හානිය එයින් ප‍්‍රමුඛ වේ. එසේ වත්ත බද්දට දුන් පසු ඈලියාවට ගියේ සංස්ථාව පමණක් නොවේ. ඒ වටා පැවැති විවිධ ක්ෂේත‍්‍රයන් විනාශයට ඇද වැටුණි. කෙසේ වෙතත් 2008දී ආදායම් මාර්ගයක් හඳුන්වාදීමක් ලෙස සංස්ථාව සිමෙන්ති ආනයනයට යොමු කරවන ලදී. එහිදී සිදු වූයේ කුමක්ද? සිමෙන්ති සංස්ථාව පාකිස්ථානය මුල්කර ගත් ඞී.ජී.ඛාන් සිමෙන්ති සමාගම හා ගිවිසුමකට එළඹියේ සිමෙන්ති මෙටි‍්‍රක් ටොන් 8000ක් ආනයනය කිරීමටය. අමෙරිකන් ඩොලර් 545,000ක් වටිනා එම ගනුදෙනුවේ 30 අවුරුදු කාලසීමාව ඉකුත්වන විට නියමිත ගෙවීම් කරන්නට තරම් හැකියාවක් නොමැති විය. දැන් පාකිස්ථාන සමාගම ඒ සම්බන්ධව නීතිමය පියවර ගැනීමේ කටයුත්තකට එළඹ සිටී. වත්ත බද්දට දීමෙන් පසුව ආදායම් අහිමි වූ පසුව දැරිය නොහැකි ඉහළ වටිනාකමකින් යුතු මිලදීගැනීම් කි‍්‍රියාවලියක හසුකර සංස්ථාව යළිත් අමාරුවේ දමා ඇත්තේ දේශපාලකයන් හා සංස්ථා ලොක්කන්ය. ඒ හැමදෙනාටම කොමිස් කුට්ටි ලැබෙන්නට ඇති බව සැකයක් නැත. නමුත් දැන් සංස්ථාව ණයකරුවකු ලෙස අවදානමට ඇද දමා තිබේ.
◾ඈලියාවට යැවූ සංස්ථා දේපළ

සිමෙන්ති සංස්ථාවට හිමිව තිබී පුත්තලම සිමෙන්ති සමාගමට කල්බදු ක‍්‍රමයට පැවරූ අක්කර 600ක ඉඩමක් තිබේ. 1996 වසරේ චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක පාලනය යටතේ අවුරුදු 50 සඳහා කල්බදු ක‍්‍රමයට පුත්තලම සිමෙන්ති කම්හලට පවරා දුන් අරුවක්කාලූ ඉඩමට ගිවිසුම අනුව හිමි විය යුතු කල්බදු වාරිකය වන්නේ අමෙරිකන් ඩොලර් 210,000කි. ඒ කාලය තුළ සිමෙන්ති මිලද වරින්වර ඉහළ යාම සිදු වන නිසා කල්බදු ගිවිසුම ඊට ගැළපෙන ආකාරයට සකස් විය. ඒ අනුව, ආරම්භක වර්ෂය 1996 වුවද වසර පහෙන් පහට බදු ගිවිසුමේ කල්බදු වටිනාකම ඉහළ නැංවිය යුතුය. කෙසේ වෙතත් දැන් වසර 20ක කාලයක් තුළ එකම අවස්ථාවකවත් එම ඉහළ නැංවිය යුතු කල්බදු වටිනාකම පුත්තලම සිමෙන්ති සමාගම විසින් සිමෙන්ති සංස්ථාවට ගෙවා නැත.

වරද ඇත්තේ එතැන පමණක් නොවේ. මේ දක්වා ඇත්ත වශයෙන්ම ගෙවමින් සිටින්නේද එකඟ වූ ඩොලර් 210,000 නොව අමෙරිකන් ඩොලර් 202,800කි. මෙසේ සෑම කල්බදු වාරිකයකින්ම ඩොලර් 8000ක පාඩුවක් දරන්නට සිමෙන්ති සංස්ථාවට සිදුවේ. පුත්තලම සිමෙන්ති කම්හලේ සිමෙන්ති නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය හුනුගල් සපයාගැනීම මෙම ඉඩමෙන් ලබාගන්නා ප‍්‍රයෝජනයයි. වසර 50ක් තුළ එසේ මහා පරිමාණයෙන් ලබාගන්නා ඛනිජ සම්පත ක්ෂය වී යනු ඇත. ඒ නිසා එක්කෝ අහිමි වන බදු වටිනාකම අයකරගන්නට හෝ නැතිනම් පුත්තලම සිමෙන්ති කම්හල සංස්ථාවට පවරාගන්නට හෝ පාලකයන් තීරණයක් ගත යුතුව ඇත. මෙම තත්වය වෙනස් කිරීමෙන් සිමෙන්ති සංස්ථාව යළි පණගන්වන්නටත් එවැනි ක‍්‍රම යොදා ගනිමින් කන්කසන්තුරේ සිමෙන්ති කම්හල පණගන්වන්නටත් හැකි බව ලියා තබමු.

චන්දන සිරිමල්වත්ත

විශේෂාංග පුවත්

සටන් වදින මී හරකා.......

සටන් වදින මී හරකා.......

බලවතුන් ඉදිරියේ දුබලයන් ගැළවීමට ඇති එකම මගලෙස තෝරාගන්නේ පලායෑමයි. සිංහයන් හරකුන් මරාකනබව හරකුන් සහජයෙන් දනිති .නමුත් මේ මීහරකා තෝරාගන්නේ සටන්වැද ජයලැබීම හෝ මරණයට පත්වීමේ මගයි.... සිංහයා සටනේ දක්ෂයෙකි.....පලායන ප්‍රතිවාදියා පසුපස එලවා ගොසින්... Read more

සුරේඛාගේ කොටහළු මඟුල නවවෙනිද

 සුරේඛාගේ කොටහළු මඟුල නවවෙනිද

  සුරේඛා සමරසේන. අපි දන්න කෙල්ලෙක්. දේශපාලනික ගැහැණියෙක්. හොඳට ලියන්න පුළුවන් මොලයක්. ඉතින් සුරේඛා සමරසේනගේ 'මේ කතාව' පොත එළිදක්වන උත්සවේ ජුලි නව වෙනිදා තුනට මහජන පුස්තකාලේ පැවැත්වෙනවා. ඉතිං මේ කොටහළුවට සුරේඛා ඔබට ආරාධනා... Read more

විල්පත්තු වන සංහාරය ජනවාර්ගික ගැටුමක් දක…

විල්පත්තු වන සංහාරය ජනවාර්ගික ගැටුමක් දක්වා වර්ධනය වේවිද ?

විල්පත්තු ජාතික වනෝද්‍යානයට උතුරින් පිහිටි කල් ආරු වනාන්තරය නැතහොත් මරිච්චුක්කඞ්ඩෙයි - කරඩික්කුලි වන රක්ෂිතයේ අක්කර 3000 ක් පමණ නීතිවිරෝධී ලෙස එළි පෙහෙළි කර අලූතින් ජනාවාස පිහිටුවීම හා ඉඩම් අත්පත් කර... Read more

Prev Next